Artikel: De circulaire economie is maar een vaag begrip

Leestijd 4 minuten

Wat is de betekenis van duurzaamheid? Dat is hier de vraag. De overheid wil graag dat Nederland duurzamer wordt. Dit is onder andere een uitkomst van het internationale klimaatakkoord van Parijs; dat als doel heeft de opwarming van de aarde terug te dringen door een reeks afspraken om de uitstoot van broeikasgassen te beperken. 

Hieruit volgend kwamen de duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen (SDG's - Sustainable Development Goals); een reeks van doelstellingen voor toekomstige duurzame internationale ontwikkelingen. De doelen variëren van het waarborgen van leven in zee, bestrijding van armoede en behoud van ons ecosysteem.
In Nederland hebben deze mondiale problemen onder andere geresulteerd in het Rijksbrede programma Nederland Circulair in 2050. De term Circulaire Economie is momenteel een hype. Maar wat betekent dit nu eigenlijk? De circulaire economie wordt in veelvoud gebruikt als oplossing voor de problemen van deze tijd. De circulaire economie kan dan ook een oplossing zijn voor het grondstof probleem maar hoeft niet per definitie duurzaam te zijn. Met de circulaire economie kan het grondstof probleem worden opgelost maar bij het terugwinnen van de grondstoffen kunnen er ook nieuwe probleem ontstaan; namelijk een carbon footprint verhoging. Om als bedrijf in de juiste richting te denken en om als overheid de juiste visie over te dragen moet het doel zijn om duidelijke kaders te creëren voor de termen die we gebruiken. Deze termen moeten een indicatie geven van het antwoord op de vraag ‘hoe dan?’. Momenteel wordt de term’ duurzaamheid’ nog 
te makkelijk gebruikt. Als een product langer meegaat, is het dan ook per definitie duurzamer? Is dat zelfde product ook duurzaam als het gemaakt is door kindarbeiders of onderbetaald personeel? Of als er giftige stoffen voor nodig zijn om de levensduur te verlengen? Nee, hiermee worden dezelfde probleem alleen maar verplaatst over een langere periode en noemen we het alleen duurzaam. Maar in werkelijkheid zijn de problemen er nog steeds.

Als je terminologie als duurzaamheid en de Circulaire Economie handvatten geeft, zal het duidelijke denkkaders weergeven om gerichtere vragen te stellen en daardoor problemen op voorhand op te lossen. Zoals de Circulaire Economie een oplossing kan zijn voor grondstoffenschaarste en het afvalprobleem. Een vraag die dan gesteld kan worden: Is je negatieve bedrijfsvoering verminderen ook per definitie duurzaam? Is biogas geen substituut voor het gasprobleem? Is het verbranden van houtpellets (biomassa) uit bijvoorbeeld Canada wel zo duurzaam? Het klopt dat het vervangen van fossiele brandstoffen door biobrandstof de gevolgen van klimaat impact in de gebruikersfase verminderen. Maar als er wordt gekeken naar de gehele levenscyclus voor het creëren van deze biobrandstof, dan is de klimaat impact vele malen hoger.  Hier moet een duidelijke scheidingslijn getrokken worden door een duidelijke visie op duurzaamheid te vormen ondersteund door de juiste prestatie indicatoren. Het klopt dat de wetgeving nog achterloopt maar er ligt wel een belangrijke rol voor de overheid om te sturen en juiste prestatie indicatoren te vormen die duurzaamheid ook daadwerkelijk meten. Zowel landelijk als regionaal. Dit schept alleen al meer bewustzijn bij bedrijven over andere prestaties dan alleen de winst. Zoals het meten van CO2 alleen al meer bewustzijn creëert over de uitstoot, waarbij de (handel in) emissierechten voor de eenvoud buiten beschouwing worden gelaten. Nu is de maatstaf voor een succesvol land voornamelijk de economische groei. Het is zelfs verplicht voor ondernemers om hun jaarrekeningen te deponeren bij de KVK. Als het gaat om economische prestaties dan zijn we "de beste" in het formuleren van de juiste prestatie indicatoren. In het nieuws  komen de termen bbp (bruto binnenlands product) en de AEX wekelijks voorbij maar op het gebied van duurzaamheid ontbreekt een dergelijke regelmatig gepresenteerde maatstaf nog.

Duurzaamheid is nog niet zo sexy. Marketing is hier deels een oorzaak van en de gedachte dat duurzaamheid enkel maar geld kost en daarmee ook de winst op de korte termijn in de weg zit. Maar de winst of kosten voor de maatschappij worden hiermee compleet buiten beschouwing gelaten. Hier ligt de uitdaging voor de politiek om duidelijkere denkkaders te formuleren omtrent duurzaamheid, waarbij de principes die van toepassing zijn op de gewenst doelen, de maatschappij van de toekomst, de boventoon moeten vormen. Ofwel geen oude principes of modellen in een nieuw jasje steken. Door de onduidelijkheid van het begrip duurzaamheid en de Circulaire Economie komen er innovaties tot stand die minder slecht zijn dan het alternatief maar nog steeds niet duurzaam. Het klopt wel, we moeten ergens beginnen en het is positief dat duurzaamheid begint te leven in de maatschappij, maar door meer duidelijkheid te scheppen, te sturen en dit te controleren kunnen we de uitkomsten beter waarborgen en wordt het resultaat tastbaar. Op deze manier kunnen we samen de echte problemen aanpakken en verdoen we onze tijd minder aan de schijn oplossingen.
Wilt u weten hoe uw organisatie duurzamer kunt ondernemen? Neem dan contact op.

Our Services: Circulaire economie

Case: Sustainable business model innovation

Info: Business model innovation