Artikel: De kansen van de circulaire economie zijn er voor elke organisatie

Zelfs kleine stappen brengen u al verder

Leestijd 6 minuten

Als mensen het hebben over de circulaire economie wordt dit vaak gerefereerd aan grondstoffen en afval. De circulaire economie kan de oplossing zijn voor de door ons zelfgecreëerde toenemende grondstoffenschaarste. Producten worden namelijk aan het einde van hun levensduur weer hergebruikt waardoor er steeds minder nieuwe grondstoffen nodig zijn. Maar wat betekent dit nou echt voor een organisatie en vooral: welke kansen biedt dit?

Wil een organisatie haar grondstoffen aan het einde van de levensduur kunnen hergebruiken dan dient zij hiermee al rekening te houden in het product ontwerp. Dit betekent kritisch kijken naar de materiaalkeuze en het ontwerp. Waar in de lineaire economie vaak gekozen wordt voor goedkopere materialen zal er dus nu gekeken moeten worden naar het modulair maken van de producten. Grondstoffen dienen immers ook weer teruggewonnen te worden anders gaan ze verloren. Een ondernemer zou ook kunnen kijken hoe zij minder materialen in haar producten kan gebruiken. Door deze vermindering in materialen zijn er ook minder grondstoffen nodig wat weer kostenbesparend is.

De kansen voor de interne organisatie
De early adopters zien de kansen van de circulaire economie al in. Dit kan zijn op het gebied van kostenbesparing, het slimmer omgaan met grondstoffen of een vermindering van risico’s door de toenemende druk (maar ook kansen) vanuit de overheid met haar ‘Rijksbrede programma Nederland circulair 2050’. Circulariteit kan ook een strategische overweging zijn; puur het feit dat u circulariteit uitdraagt zorgt vaak al voor een beter imago . Neem bijvoorbeeld de bouwsector. De early adopters in de bouwsector denken al na over circulaire woningen. De bouwsector is verantwoordelijk voor een groot deel van de afvalproductie en de restwaarde van huizen zijn tot op heden vaak “nul”.  Er liggen dus grote kansen in deze markt op het gebied van circulariteit. Sommige organisaties zien deze kans al en zetten nu in op circulaire woningen. Doordat deze woningen circulair gebouwd worden, kosten deze circulaire woningen vaak gauw tienduizenden euro’s meer. Niet zozeer omdat circulair bouwen zoveel duurder is maar het vraagt wel een andere aanpak voor de organisatie haar interne processen dan dat ze tot nu toe gewend is. De kosten zijn gewoon hoger doordat het huis zo degelijk en energieneutraal mogelijk wordt gebouwd. Een onderneming dient andere materiaalkeuzes te maken voor de circulaire methode van bouwen. Er dient namelijk in het ontwerp al rekening gehouden te worden met modulariteit. Grondstoffen dienen immers aan het einde van de levensduur ook weer zoveel mogelijk hergebruikt te worden en ook reparatie dient eenvoudiger te worden om de levensduur van het huis te verlengen. Omdat de traditionele bedrijfsactiviteiten en aanwezige kennis in de organisatie nog niet op deze nieuwe circulaire principes zijn afgestemd brengt dit in beginsel extra kosten met zich mee. Dit resulteert uiteindelijk in een hogere initiële kostprijs dan wanneer er lineair wordt gebouwd (bij huizen van hetzelfde formaat); waarbij er vaak kosten leidend wordt gebouwd en er op korte termijn vaak voor de goedkopere optie wordt gekozen en niet altijd de beste optie.

Een reactie van een ondernemer die van oorsprong gebruik maakt van een traditioneel verkoopmodel is vaak om het huis voor een hogere prijs te verkopen. Een hogere kostprijs vraagt immers om een hogere verkoopprijs is vaak de gedachte. Dit heeft als gevolg dat circulaire huizen niet meer voor elke doelgroep aantrekkelijk zijn. Om dit soort projecten toch aantrekkelijk te maken kan de overheid dit soort initiatieven stimuleren door subsidies. De overheid kan dan het verschil in kosten toe leggen, zodat de circulaire huizen voor dezelfde doelgroep even aantrekkelijk zijn als de traditionele woningen. Maar hier wordt er in beginsel vanuit gegaan dat de circulaire economie de onderneming niet genoeg mogelijkheden in haar eigen bedrijfsmodel biedt om dit verschil in kosten te kunnen dragen. In mijn ogen is dat niet terecht.
De ondernemer loopt namelijk minder risico op grondstoffenschaarste; wat op zijn beurt weer inkoopkosten scheelt. Ook de veranderdruk vanuit de overheid wordt hierdoor ontlast en dit kan zelfs worden omgezet in potentiële kansen voor onder andere het verkrijgen van bepaalde aanbestedingen. De ondernemer heeft er bewust voor gekozen om zich te onderscheiden in haar waardepropositie door de toepassing van circulaire huizen. Hierbij houdt zij rekening met de input kant van haar bedrijfsactiviteiten; er worden andere materialen gekozen, afvalstromen gaan weer dienen als grondstoffen en het productontwerp wordt aangepast.

Kansen aan de output kant voor organisaties
Zijn er dan zelfs nog meer kansen voor deze ondernemer? Jazeker, namelijk aan de output kant. Als de ondernemer haar verdienmodel liever niet aanpast kan het een oplossing zijn om een terugkoopclausule op te nemen in het verkoopcontract. Op deze manier heeft de ondernemer dan het eerste recht om de grondstoffen terug te kopen aan het einde van de levensduur. Omdat er bij het bouwen gekozen is voor modulariteit heeft het huis aan het einde van haar levensduur restwaarde in de verschillende onderdelen van het huis. Dit zorgt ten eerste voor minder afval en dit zorgt ten tweede voor nieuwe grondstoffen voor de ondernemer.
Een aantal organisaties houden bij hun interne processen al wel rekening met circulaire principes. Dit in de vorm van kostenbesparing en risico overwegingen door productinnovatie en sturing op hergebruik; dat is mijn ogen zeker positief. Maar ze zijn nog niet bewust van de mogelijkheden die de circulaire economie biedt aan de output kant. Mogelijkheden om kansen te benutten aan de output kant zijn bijvoorbeeld om het traditionele verkoopmodel, waarbij een product gemaakt wordt en éénmalig verkocht, te vervangen door een ander verdienmodel: een service model (ook wel product service sytem genoemd). Een service model sluit perfect aan bij de circulaire economie. Een vorm van een service model zou kunnen zijn dat de organisatie eigenaar blijft van het product en dat de consument alleen gebruiker is. De consument wordt ontlast van onderhoud en de ondernemer heeft er baat bij dat het product zo lang mogelijk meegaat. Over de voordelen van een service model volgt volgende week meer.

De voordelen van de circulaire economie heb ik met dit artikel hopelijk enigszins inzichtelijk kunnen maken. Maar moet een bedrijf ook altijd uitdragen dat zij circulair is? Dit kan marketingtechnisch natuurlijk interessant zijn. Maar het hoeft niet. Het gaat erom wat het beste werkt voor uw organisatie. Helaas ziet nog niet iedere doelgroep duurzaamheid of circulariteit als belangrijke behoefte en drijfveren om een product te kopen. Zij hebben het misschien liever over kwalitatief hoogstaande producten. Het klinkt natuurlijk niet voor iedereen even sexy dat je drinkbeker van gerecycled plastic is gemaakt. Denk in de manier van positionering in de markt dus altijd aan de drijfveren en behoeften van de consument. Vindt uw doelgroep duurzaamheid belangrijk? Draag dit dan uit. Wat u ook kiest in de propositie, het hoofddoel blijft om op een duurzame manier meer waarde te creëren over het geheel door ook de kansen van de circulaire economie te benutten voor uw organisatie.

Wanneer begint u de kansen van de circulaire economie te benutten?
Voor iedere organisatie kan de circulaire economie wat anders betekenen. Ook zijn er veel verschillende vormen om de circulair economische principes toe te passen op uw organisatie. Dit is afhankelijk van de organisatie haar drijfveren, visie en de mate waarin zij graag circulaire principes wil implementeren. IdeaCan zorgt ervoor dat uw organisatie naar haar wensen en mogelijkheden de kansen van de circulaire economie benut. Kleine veranderingen/stappen maken al grote verschillen. Bent u benieuwd wat de voordelen van de circulair economie zijn voor uw organisatie? Neem dan contact op met IdeaCan Consultants.