Artikel: Is de korte termijn focus nog wel van toepassing op de huidige maatschappij?

Leestijd 5 minuten

De gemiddelde levensduur van bedrijven wordt steeds korter. Dit komt mede door de snelle technologische ontwikkelingen, de grootschalige toegang tot kennis en het feit dat dingen continu worden verbeterd of de markt wordt verrast door een disruptieve startup. Komt er een beter, goedkoper substituut product op de markt, dan ben je als bedrijf zonder beschikbare resources snel uitgespeeld. Een heel bekend voorbeeld is dat van Kodak die de verandering naar de digitale camera onderschatte. Of bijvoorbeeld Nokia die uitgespeeld raakte door de opkomst van de smartphone.

Maar er is ook een ander facet waardoor bedrijven steeds korter leven; de grootschalige focus op de korte termijn. Deze focus ligt alleen op kwartaalcijfers, winst en de daarmee gecreëerde aandeelhouderswaarde. Deze grootschalige focus op het presteren op korte is een overblijfsel van business theorieën die hedendaags nog steeds worden geleerd en toegepast maar hun oorsprong vinden in de jaren 80 en 90. Deze populaire business theorieën vloeien voort uit de bedrijven die opereerden rond het jaar 1900. U kunt zich dus vast wel voorstellen dat sommige theorieën al redelijk verjaard kunnen zijn en grotendeels gewoon niet meer voldoen aan de eisen die we met z’n allen hebben voor onze toekomst. In de tijd dat bovengenoemde theorieën vorm kregen lag de focus vooral op het maximaliseren van de aandeelhouderswaarde en te weinig op mensen of omgeving. Maar zijn deze theorieën überhaupt nog wel van enige toepassing op de huidige maatschappij? Nee lijkt mij, en om mijn argument kracht bij te zetten volgt hier nog een duidelijk voorbeeld van kortetermijndenken.

Wanneer het minder gaat met een organisatie is de eerste reactie vaak om de kosten te drukken, zodat het bedrijf haar winstverwachtingen wel kan waarmaken. Er kunnen bijvoorbeeld werknemers ontslagen worden om de kosten te drukken. Maar wat voor signaal geeft het ontslaan van een paar werknemers aan de rest van de organisatie? Dit is een signaal naar de werknemers dat het bedrijf de baanzekerheid niet langer of altijd kan garanderen, omdat het haar verwachte winst dat opgenomen staat in een excel sheet niet heeft gerealiseerd. Dit heeft tot gevolg dat werknemers onzeker naar het werk gaan. Door deze onzekerheid kan een werknemer zich minder goed ontplooien omdat de werkomgeving dit niet toelaat. De werknemer voelt minder vertrouwen en weet dat zij de volgende kan zijn die ontslagen wordt en de managers zullen kijken welke functies het beste zouden kunnen komen te vervallen. Zou een werknemer in zo’n klimaat ooit naar haar leidinggevende  toekomen en toegeven dat ze een fout heeft gemaakt? Ik denk van niet. En met de focus op korte termijn winst en maximale aandeelhouderswaarde zal dit waarschijnlijk ook nooit gebeuren. Deze gecreëerde angstcultuur heeft als resultaat dat een werknemer minder openlijk wordt over zijn of haar functioneren. Met als resultaat dat de kloof tussen het management en werknemers alleen maar groter wordt en daarmee de kloof tussen wat het management denkt, wat er gebeurt op de werkvloer en de werkelijkheid op de werkvloer zelf. Dit klimaat zorgt voor ontevreden werknemers wat uiteindelijk zal resulteren in een daling van de klantwaarde dat een bedrijf levert. Of nog erger; de werknemer neemt steeds meer risico’s om aan bepaalde eisen van het management te voldoen, waardoor klanten worden benadeeld uiteindelijk zal dit leiden tot nog minder winst. In de volatiele context en marktcondities, van nu zal het bedrijf uiteindelijk vergaan onder de druk van het kortetermijn presteren. Begrijp mij niet verkeerd, wanneer een organisatie het vermogen niet heeft om haar menselijk kapitaal op de lange termijn te kunnen betalen dan heeft het vaak geen andere keus. Maar om het werkklimaat te beschermen en kennis te behouden dient het ontslaan van werknemers wel de laatste optie te zijn en niet de eerste. Zeker nu in het veranderd paradigma van onze economie waarbij de economische, ecologische en sociale dimensie hand in hand gaan.

Ten slotte klopt het dat hedendaagse organisaties steeds korter leven door innovatie. Dit komt veelal door grotere toegankelijkheid tot kennis en de ontwikkeling van techniek en dergelijke. Maar het ouderwetse denkbeeld van korte termijn winsten draagt hier ook zeker aan bij. Want zorgt deze korte termijn focus niet voor meer werkdruk, ontevreden personeel, meer ziektegevallen en minder creatief vermogen? Wordt kennis in onze organisatie wel gedeeld of moeten we het wiel steeds opnieuw uitvinden? Bezuinigen we niet ten onrechte op ons personeel, om de korte termijn winsten te spekken maar een langetermijn probleem te creëren?
Dit zijn alledaagse problemen van een organisatie met een korte termijn focus. Winst is vaak een maatstaf voor het presteren van een bedrijf, maar doe je het als organisatie wel zo goed als je op deze wijze winst maakt? Als bedrijf moet je je afvragen welk spel je wilt spelen. Wil je een organisatie die een aantal jaar bestaat of wil je een organisatie voor de toekomst? Niemand wint in de markt wanneer de focus ligt op winstmaximalisatie. De kosten zullen altijd ergens gedragen worden zoals nu gebeurd door onder andere de planeet en de samenleving als geheel. Het is niet verkeerd om korte termijn doelen te hebben; dit kan motiveren en geeft richting. Maar als organisatie moet je je altijd afvragen of de beslissingen van vandaag ook meehelpen aan de organisatie van de toekomst. Ofwel helpt dit de organisatie ook om over tien jaar nog te bestaan? En als je het helemaal goed wil doen hou je hierbij ook nog rekening met het milieu. Wilt u weten hoe? Neem dan contact met ons op.