Artikel: Samen winnen in de circulaire economie

Met win-win situaties kom je als organisatie veel verder

Leestijd: 4 minuten

Samenwerken in de keten
In de circulaire economie wordt vaak over samenwerken gesproken. Om een circulaire keten vorm te geven dienen bedrijven namelijk samen te werken en elkaar aan te vullen. Maar waarom is dit samenwerken nou zo lastig en wat kan een bedrijf doen om dit beter vorm te geven?

 

Figuur 1: de circulaire keten

De traditionele manier van samenwerken
In de lineaire economie is samenwerken in de keten vaak gebaseerd op winstmaximalisatie. Er wordt gekozen voor een bepaalde leverancier omdat deze het voordeligste is, want dit zorgt voor de grootste winstmarge. Aan de andere kant wil deze zelfde leverancier het desbetreffende product ook tegen zo’n laag mogelijke kostprijs, om er zelf zoveel mogelijk aan over te houden. In de hele keten wordt er dus veel druk uitgeoefend op het zo laag mogelijk houden van initiële kosten en het daarmee vergroten van de winstmarges. Zoals we al in een eerder artikel hadden toegelicht, leidt het goedkoopste alternatief niet altijd tot de beste prijs. Bedrijven binnen de keten voelen zich niet verantwoordelijk voor de negatieve externe effecten van de bedrijfsvoering die deze druk op winstmaximalisatie met zich meebrengt. Het traditioneel lineair denken vormt dan ook een struikelblok in de opbouw van duurzame partnerships.
Organisaties staan in lineaire partnerships vaak lijnrecht tegenover elkaar, winst voor de ene partij betekent namelijk verlies voor de andere partij. Organisaties hebben door deze benadering vaak de keuze tussen prijs en kwaliteit, waarbij prijs vaak leidend is. We zien dit bijvoorbeeld ook terug in veel aanbestedingstrajecten waar de voordeligste partij, ondanks alle duurzame ambities van de aanbestedende organisatie, toch vaak wint. Met op de lange termijn oplopende kosten voor de maatschappij op het ecologisch en sociaal gebied en een ontmoedigend gevoel voor de partijen die wel inzetten op duurzaamheid.

Win-win situaties
Wil de circulaire economie slagen, in de vorm van een totaal circulaire keten, dan is op een andere manier samenwerken cruciaal. Traditionele denkbeelden zullen hiervoor moeten wijken en er zal anders moeten worden gekeken naar ketensamenwerking. Er zijn hedendaags al early adopters die circulair samenwerken en ook gebaat zijn bij verhoogde kwaliteit en waardebehoud van producten. Binnen de samenwerking zal moeten worden gezocht naar win-win situaties, belangen van ketenpartners moeten worden afgestemd om er beiden beter van te worden. Deze circulaire samenwerking biedt namelijk volop kansen, .De focus komt, door wederzijds vertrouwen, te liggen op waardecreatie. In de circulaire economie winnen partijen samen. Hierdoor zal de geleverde kwaliteit, innovatie en service in een sneller tempo voor beide partners toenemen. Ketenpartijen maken elkaar beter, doordat ze werkzaamheden op elkaar afstemmen en prestaties met elkaar delen. Helaas lopen veel organisaties nog vast in hun circulaire ambities omdat ze afhankelijk zijn van partner partijen die nog werken volgens een traditioneel lineair systeem. Maar er zijn mogelijkheden.

Het inrichten van de circulaire keten
Een beoogde indeling van een circulaire keten staat beschreven in figuur 1. Maar hoe bereik je dit? Als er binnen de productieketen een dominante organisatie is, kan zij deze circulaire ambities in de keten sturen. 

Door het stellen van bepaalde eisen aan de samenwerking.Op deze manier kan een circulaire keten snel tot stand komen. Wanneer je als organisatie aan het eind van de keten staat, dan zul je veel moeten sturen op het sluiten van deze keten. Hoe de consument het beste benaderd kan worden hebben we in eerdere artikelen al toegelicht, we willen het nu hebben over de leveranciers. Het kan namelijk voorkomen dat de leveranciers hier niet aan mee willen werken, omdat ze liever vasthouden aan de traditionele manier van zakendoen. De samenwerking hoeft dan niet per definitie beëindigd te worden. Er kan dan gezocht worden naar  nieuwe partijen die het product aan het einde van zijn levensduur kunnen gebruiken, bijvoorbeeld als grondstof. Op deze manier worden er nieuwe ecosystemen gevormd, net zoals in de natuur. Een circulaire keten is namelijk niet de enige mogelijkheid voor organisaties.

Maar sta je als organisatie aan het begin van de keten? Dan zal je alle ketenpartijen na jou moeten overtuigen van je circulaire plannen. Dit kan het vaak moeilijk maken om de circulaire ambities waar te maken, doordat er nog veel traditioneel denkende organisaties zijn.

In mijn ogen vormt dit hedendaags één van de grootste struikelblokken van de circulaire economie. Wanneer een ketenpartij maar een deelproduct aanlevert van het geheel, kan zij tegen een muur aanlopen als het gaat om haar circulaire keten ambities. Ze kan haar circulaire ambities namelijk maar in beperkte mate voltooien. De ambitie van circulair ondernemen zal dus gedeeld moeten worden door meerdere partijen om te kunnen slagen in de markt.

Nederland circulair in 2050
Voor iedere organisatie die naar een compleet circulaire keten wil zal moeten inzetten op een gedeelde circulaire ambitie. Nederland wil in 2050 compleet circulair zijn, dus organisaties zullen van het traditionele denken moeten afstappen. Bij deze circulaire ambitie zal er rekening gehouden moeten worden met de belangen en toegevoegde waarden die gecreëerd worden voor alle stakeholders, ofwel win-win situaties en geen win-verlies situaties. Wanneer een bedrijf niet de financiële daadkracht heeft om verticaal te integreren in de keten of over een machtspositie beschikt zal er dus moeten worden samengewerkt.
WIlt u weten hoe u samenwerkingen met ketenpartijen het beste kunt inrichten om de kansen van de circulaire economie wel te benutten? Neem dan contact op met IdeaCan Consultants. We nodigen u graag uit voor een kopje koffie.